ميرزا محمد حيدر دوغلات

163

تاريخ رشيدى ( فارسي )

در يكى از اين غزاهاى خطا در پيش منصور خان شهيد شد - رحمة اللّه عليه - و بالجمله منصور خان را بعد از فراغ غزات خطاى با اوزبك - قزاق در اريش 379 مغولستان مصاف دست داد ، شكست به خان افتاد ، صوفى ميرزا كه بيگجيك بود ركنى اعظم از اركان « 1 » دولت خان بود ، شكسته شده بعد از آن از چاليش و طرفان ديگر حركت كمتر نمود . بعد ما كه سلطان سعيد خان وفات كرد « 2 » بر سر آقسو آمده است . دوبار كارى نتوانست كرد ، مراجعت نموده تا در تاريخ سنه خمسين و تسعمايه 380 وفات يافت - انار اللّه برهانه - سن مباركش قريب شصت « 3 » سال بود . از خانان جغتاى نژاد بعد از يونس خان ديگر هيچ خانى به اين سن نرسيده است . در شانزده سالگى پادشاه 381 شده است در تاريخ سنه سبع و تسعمايه 382 و چهل و سه سال پادشاهى كرده است . از خانا [ ن ] جغتا هيچ كس اين مقدار پادشاهى نكرده ، طول عمر و « 4 » مكنت دولت كه وى يافته هيچ كسى را از خوانين مغول ميسر نشده است . از اوايل حال تا آخر روزگار با بركات و به وظايف طاعات آراسته بوده است . همه اوقات او بعد از فرايض ، به تلاوت 383 قرآن « 5 » مىگذشت ، چنان كه از نزديكان او استماع دارم كه مىگفتند از تمام اوقات ، خمس اوقات او شايد به امور پادشاهت صرف شدى ، ديگرى همه به تلاوت و نماز و دعوات و اذكار مصروف مىشده . به ضبط اوقات او كسى از پادشاهان بلكه از اهل سلوك كمتر يافت ( 76 پ ) شود . لاجرم با بركت آن عمر و دولت دنيا يافت كه پيش از او از طبقه او كسى نيافته بود . اميد كه حق سبحانه و تعالى ، آخرت او را نيز چون دنياى او معمور گرداناد ، آمين يا رب العالمين . در علم معاش و عقل رأى و تدبير جهانبانى و قاعده لشكر و طريق ضبط و ربط « 6 » آن بغايت دانا بود و در مشرب او به دأب و آداب پادشاهى و ابهت « 7 » و عظمت خان هيچ ميلانى نبود ، « 8 » بلكه در بىتكلفى و سهل داشتن آن سهمى مىنمود و خود را از ساير

--> ( 1 ) . نت : اوصاف . ( 2 ) . نت : - كرد . ( 3 ) . نب ، نت : شست . ( 4 ) . نت : عمره . ( 5 ) . نت : + است . ( 6 ) . نت : ربت . ( 7 ) . نت : اهبت . ( 8 ) . نت : + و .